Do 1991 roku na obszarze całego województwa katowickiego, komunikacją miejską zajmowało się głównie Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Katowicach, którego organem założycielskim był wojewoda. Przedsiębiorstwo to posiadało wielozakładową strukturę organizacyjną (kilkanaście zakładów komunikacyjnych posiadało swoje siedziby w większych miastach województwa) o scentralizowanej formie zarządzania. W takiej strukturze funkcjonował min. Zakład Komunikacyjny nr 9 w Jastrzębiu Zdroju, posiadający zajezdnie autobusowe w Jastrzębiu Zdroju, Wodzisławiu Śląskim, Rybniku i Raciborzu. W 1991 roku WPK podzielono przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej w oparciu o zakłady komunikacyjne, a w niektórych przypadkach o zajezdnie autobusowe. W Jastrzębiu Zdroju powstało wówczas Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej (PKM) z zajezdniami w Jastrzębiu, Wodzisławiu Śląskim i Rybniku. Na obszarze aglomeracji Rybnickiego Okręgu Przemysłowego (ROP) przedsiębiorstwo to pełniło rolę organizatora i jedynego przewoźnika komunikacji miejskiej.
Zachodzące zmiany w gospodarce polskiej, w tym reforma samorządowa oraz zmiany własności i zasad funkcjonowania przedsiębiorstw to czynniki, które zapoczątkowały zmiany komunikacji miejskiej w Polsce. Ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym, nałożyła na samorządy obowiązek zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej, w tym również lokalnego transportu zbiorowego jako zadania własnego gmin. Natomiast przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych z dnia 10 maja 1990 r., stanowiły o komunalizacji mienia, zobowiązując gminy do wyboru organizacyjno prawnej formy prowadzenia działalności przez przejęte przedsiębiorstwa. W/w przepisy prawne przekazały gminom odpowiedzialność za zapewnienie komunikacji miejskiej na swoim terenie oraz mienie służące temu celowi. Jednocześnie na gminy przeszła gestia ustalania cen za przejazdy oraz obowiązek zapewnienia dotacji.
W świetle przedstawionych wyżej faktów, gminy Rybnickiego Okręgu Przemysłowego doszły do wniosku, że nałożone na nie dodatkowe zadania będą realizować wspólnie w ramach związku komunalnego. Wtedy to, w dniu 4 kwietnia 1991 roku, dziewięć gmin ROP utworzyły Międzygminny Związek Komunikacyjny (MZK). Na siedzibę Związku wybrano miasto Jastrzębie Zdrój, które w lipcu w tym samym roku przystąpiło do MZK. W 1992 roku na mocy decyzji wojewody katowickiego, majątek PKM w Jastrzębiu Zdroju został skomunalizowany na rzecz MZK. Od 1993 roku po przejęciu zadań planowania, organizacji, kontroli i dystrybucji biletów, MZK stał się pełnym Organizatorem komunikacji miejskiej na terenie gmin tworzących Związek. Natomiast Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej stało się Przewoźnikiem realizującym przewozy na zlecenie Związku.
Z biegiem czasu do Związku przystąpiły nowe gminy tj.: Pawłowice, Rydułtowy (1992), Jejkowice (1993 r.), Marklowice i Pszów (1995). W 1994 roku ze związku wystąpiła gmina Gaszowice. Na podstawie odrębnych umów o charakterze gospodarczym, Związek rozszerzył zasięg przestrzenny organizowania komunikacji miejskiej na sąsiednie gminy (tj. Gorzyce, Lubomia, Ornontowice i Orzesze). Do końca 1995 roku MZK organizował komunikację na terenie 18 gmin. Zamieszkała ludność na tym terenie to około 560 tys. osób. Przewozy wykonywało 8 przewoźników o różnej formie własności (komunalnej, państwowej i prywatnej), przewożąc około 5 mln. pasażerów miesięcznie na 88 liniach, przejeżdżając około 1 miliona kilometrów.
Z dniem 1 stycznia 1996, ze Związku wystąpiły gminy Rybnik i Jejkowice. Rolę organizatora na terenie tych gmin przyjęło miasto Rybnik. W 1997 roku do związku przystąpiła nowopowstała gmina Radlin. Dwa lata późniejsze Związku wystąpiła Gmina Zebrzydowice.
AKTUALNA DZIAŁALNOŚĆ MZK W JASTRZĘBIU ZDROJU
Aktualnie MZK jest prężnie rozwijającą się organizacją. Zapewnia integrację w sferze zarządzania komunikacją miejską na obszarze gmin tworzących Związek. Komunikacja organizowana jest zgodnie z potrzebami gmin, uwzględnia potrzeby społeczności lokalnej i wzrost wykorzystania środków finansowych.
Szereg wykwalifikowanych pracowników zajmuje się badaniem stanu usług i projektowaniem rozwoju układu komunikacyjnego, organizacją przewozów, prowadzeniem gospodarki finansowej oraz promocją i reklamą komunikacji miejskiej.
Realizację wyznaczonych celów umożliwia sprawnie działający system organizacji MZK. System ten opiera się na działalności i współpracy trzech organów: Zgromadzenia (organ stanowiący i kontrolny), Zarządu (organ wykonawczy) oraz Biura Związku (strefa regulacji systemu organizacyjnego).
W dniu 26 marca 2007 Zgromadzenie MZK w Jastrzębiu Zdroju wybrało kolejny skład Zarządu. Zgodnie z podjęta decyzją, Przewodniczącym Zarządu został Daniel Wawrzyczek, natomiast jego zastępcą Franciszek Piksa. Pozostałymi członkami Zarządu zostali wybrani Benedykt Lanuszny, Dariusz Szymczak oraz Wiesław Janiszewski.
Głównymi przewoźnikami, wykonującymi przewozy na zlecenie Związku są: Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej, V-BUS Żory, Państwowe Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej.
|
|